Brama Opatowska w Sandomierzu

Brama Opatowska jest jednym z tych miejsc, w których Sandomierz pokazuje swoje najstarsze oblicze: ceglane, dumne i mocno związane z czasami Kazimierza Wielkiego. Wzniesiono ją w drugiej połowie czternastego wieku jako element miejskich murów obronnych, a jej położenie nie było przypadkowe — strzegła drogi prowadzącej ku Opatowowi, dlatego właśnie nosi taką nazwę. To jedyna zachowana z dawnych bram miasta, przez co stała się nie tylko zabytkiem, ale też symbolem dawnych obwarowań Sandomierza.

Jej sylwetka łączy dwa światy: gotycki rdzeń i renesansowe wykończenie. W szesnastym wieku bramę zwieńczono attyką ufundowaną przez sandomierskiego lekarza Stanisława Bartolona, co nadało jej bardziej reprezentacyjny wygląd i odróżniło ją od surowych średniowiecznych warowni. W źródłach pojawia się też ciekawy, mniej oczywisty szczegół techniczny: pierwotnie wnętrze bramy miało bardziej obronny, niemal pionowy charakter, a dojście do wyższych partii nie przypominało dzisiejszej wygodnej trasy dla zwiedzających.

Brama pamięta chwile dramatyczne. Podczas powstania styczniowego ósmego lutego tysiąc osiemset sześćdziesiątego trzeciego roku rozegrał się tu epilog bitwy pod Słupczą, gdy uciekający powstańcy próbowali jeszcze stawić opór na barykadzie wzniesionej w bramie, lecz zostali szybko pokonani przez ścigających ich Kozaków. Ten epizod sprawia, że budowla nie jest tylko dekoracyjną pamiątką po średniowieczu, ale także niemym świadkiem dziewiętnastowiecznej walki o wolność.

W pamięci lokalnej Brama Opatowska funkcjonuje też jako punkt, z którego najlepiej rozumie się dawny układ miasta. Z jednej strony łączy się z historią murów obronnych, z drugiej z codziennym spacerem po Starym Mieście, bo dziś prowadzi ku sercu Sandomierza i oferuje widok na jego dachy oraz okolicę. To właśnie dlatego wielu odwiedzających traktuje ją jak pierwszy przystanek, a nie ostatni — miejsce, które otwiera opowieść o całym mieście.

Jeśli chcesz iść dalej, w kilku minutach spaceru czekają trzy bardzo dobre adresy: **Ratusz w Sandomierzu**, **Bazylika Katedralna Narodzenia Najświętszej Maryi Panny** oraz **Rynek Starego Miasta** — wszystkie leżą w ścisłym centrum i naturalnie dopełniają spacer od Bramy Opatowskiej przez najstarszą część miasta.