Kolumna Zygmunta III Wazy na placu Zamkowym w Warszawie

Na placu Zamkowym w Warszawie wzrok od razu przyciąga smukła sylwetka Kolumny Zygmunta III Wazy, jednego z najbardziej rozpoznawalnych znaków miasta. Pomnik stanął w latach tysiąc sześćset czterdzieści trzy do tysiąc sześćset czterdzieści cztery z fundacji króla Władysława czwartego Wazy, który chciał uczcić pamięć swojego ojca i zarazem podkreślić potęgę dynastii Wazów. W opracowaniu przypisuje się go Augustynowi Locciemu i Constantino Tencalli, a brązową figurę króla wykonał Clemente Molli. To właśnie dlatego kolumna łączy w sobie polityczną propagandę, sztukę i miejską dumę w jednym, bardzo czytelnym geście.

Dla Warszawy to pomnik szczególny, bo uchodzi za najstarszy świecki monument w mieście i za jedną z pierwszych kolumn wzniesionych ku czci osoby świeckiej w nowożytnej Europie. Zygmunt trzeci Waza przedstawiony jest jako władca-rycerz, z krzyżem i mieczem, a sam monument od początku miał mówić o władzy, wierze i pamięci. Uroczyste odsłonięcie odbyło się dwudziestego czwartego listopada tysiąc sześćset czterdzieści cztery roku, a więc dokładnie w epoce, gdy Warszawa coraz mocniej stawała się centrum politycznym Rzeczypospolitej. W tle tej historii pobrzmiewa także decyzja Zygmunta o przeniesieniu dworu z Krakowa do Warszawy, która na trwałe zmieniła losy miasta.

Losy kolumny były jednak burzliwe. Oryginał został zniszczony przez Niemców we wrześniu tysiąc dziewięćset czterdzieści cztery roku, a po wojnie pomnik odtworzono w latach tysiąc dziewięćset czterdzieści osiem do tysiąc dziewięćset czterdzieści dziewięć. Współczesna kolumna stanęła nieco inaczej niż pierwotnie, bo musiała ustąpić miejsca trasie W Z, lecz mimo tego zachowała dawną rangę symbolu. Warto pamiętać, że jeszcze przed wojną i po wojnie była wielokrotnie odnawiana, a jej tablice i detale przez dziesięciolecia opowiadały o zmianach, jakim podlegało miasto.

Plac Zamkowy sam w sobie jest sceną warszawskiej historii. Powstał na początku dziewiętnastego wieku z inicjatywy uporządkowania przestrzeni przed Zamkiem Królewskim, a dziś otaczają go miejsca, które świetnie uzupełniają opowieść o stolicy: odbudowany Zamek Królewski, Wieża Zegarowa i ciąg kamienic prowadzący w stronę Starego Miasta. Kilka kroków dalej znajdują się także liczne pomniki pamięci, przypominające o powojennej odbudowie i o ludziach, którzy ją współtworzyli. Tu każde kilka metrów ma własną warstwę znaczeń, a spacer zamienia się w lekcję miasta pisaną w kamieniu, brązie i cegle.

Jeśli chcesz iść dalej, najbliższy spacer poprowadzi cię do Zamku Królewskiego i Wieży Zegarowej, gdzie najlepiej widać monumentalny charakter tej części Warszawy. Warto też zajrzeć w stronę samego Starego Miasta i Kanonii, gdzie czekają spokojniejsze uliczki, oraz na taras widokowy po drugiej stronie placu, by spojrzeć na kolumnę z szerszej perspektywy. Kilka minut dalej znajdziesz też miejskie wnętrza pełne życia, które pozwalają poczuć, że plac Zamkowy nie jest wyłącznie zabytkiem, lecz nadal bijącym sercem Warszawy.